Hợp đồng hết hạn và không được gia hạn (雇い止め) tại Nhật: Quyền lợi và cách đối phó

Không, công ty không được sa thải hoặc bắt nghỉ việc khi bạn mang thai. Theo luật lao động Nhật Bản, phụ nữ mang thai được bảo vệ khỏi sa thải và cơ chế nghỉ việc trước khi hết hạn hợp đồng. Nếu công ty cố gắng bắt bạn nghỉ trước hạn vì lý do mang thai, bạn có thể khiếu nại lên cơ quan giám sát lao động.

Em không cần viết giấy xin thôi việc đâu nhé. Nếu hợp đồng hết hạn tự nhiên thì cả hai bên không cần làm gì cả, cứ đến ngày đó là hết hợp đồng.

Quan trọng hơn: công ty KHÔNG được từ chối gia hạn hợp đồng với lý do em đang mang thai hoặc có con nhỏ. Nếu em có bằng chứng công ty không gia hạn vì lý do đó mà em muốn được tiếp tục làm, em có thể trình bày với Cục tiêu chuẩn lao động (労働基準監督署) gần công ty nhất.

Còn về chuyện viết giấy xin nghỉ: ai cũng có quyền "đề nghị" em viết, nhưng em không có nghĩa vụ ký bất kỳ giấy tờ gì. Dù công ty hay nghiệp đoàn có thúc ép với lý do gì (kể cả nói "để sau này xin việc dễ hơn") thì em cũng không cần phải ký.

Em không phải đền bù hay bồi thường gì cả, chỉ cần báo cho công ty muốn về thôi. Công ty không được phép đòi đền tiền vì em còn đúng điều khoản hợp đồng — việc em chủ động xin nghỉ không vi phạm gì. Nếu công ty cố tình làm khó, bắt đền tiền, em có thể báo OTIT và họ sẽ can thiệp giúp.

Công ty cũ nói đúng. Khi hết hạn TTS 3 năm, công ty không có lý do gì phải trả tiền vé máy bay cho em quay về Việt Nam nữa. Em đã hết hợp đồng với công ty đó, nên em phải tự chịu chi phí về nước. Đây là quy tắc thông thường trong hệ thống TTS — công ty chỉ trả vé khi em bị công ty sa thải hoặc hết hạn bình thường theo quy định (nếu có trong hợp đồng). Nhưng vì em đỗ phỏng vấn công ty mới, em có thể đàm phán với công ty mới xem họ có hỗ trợ chi phí không, hoặc lên kế hoạch tiền bạc cho chuyến bay.

Tùy công ty nhé. Theo luật, nếu em về hẳn (không gia hạn nữa) thì công ty bắt buộc phải mua vé cho em. Nhưng nếu em gia hạn tiếp ở công ty khác thì công ty cũ không bắt buộc phải mua vé đâu. Nên nếu công ty tốt thì họ sẽ mua cho em, công ty không tốt là họ không mua. Vé quay lại từ Việt Nam, em tự mua cho mình nhé.

Em không cần sự đồng ý của công ty hay người sử dụng lao động để kết thúc hợp đồng — em có quyền làm được. Nhưng cách đơn giản hơn: nếu bị nghén nặng không đi làm được thì em cứ ở nhà, không cần viết đơn nghỉ chính thức. Để hợp đồng tự kết thúc bình thường thì chờ hết hạn hợp đồng, lúc đó nó sẽ kết thúc từ từ. Em không bắt buộc phải chấm dứt sớm — ở nhà đợi hết hạn cũng được.

Báo trước 30 ngày là quy định trong hợp đồng chứ không phải quy định pháp luật. Nếu em báo trước 30 ngày theo thủ tục này thì công ty sẽ xem xét, mà họ chấp nhận em nghỉ việc sớm hay không thì không thể biết trước được nhé.

Tuy nhiên, theo pháp luật thì em làm việc qua 1 năm là lúc nào cũng nghỉ việc được rồi nhé. Vì 2 bên đã hứa và ký hợp đồng về thời hạn rồi nên công ty có quyền từ chối cho nghỉ sớm.