Tokutei Ginou đổi công ty: Xin đổi tư cách lưu trú, báo cáo 14 ngày và lỗi cần tránh

Theo luật sư chuyên nganh, không cần giấy đánh giá để chuyển công ty tokutei. Việc chuyển công ty là thay đổi tư cách lưu trú (在留資格変更), và theo trang web Bộ Tư pháp (moj.go.jp), nếu giấy đánh giá đã được nộp trước đây và nội dung không thay đổi, bạn có thể bỏ qua bước này. Nếu cơ quan nhập cảnh yêu cầu giấy đánh giá, bạn có thể nộp đơn giải thích lý do không có giấy, hoặc yêu cầu cơ quan nhập cảnh cấp lại thông tin. Nghiệp đoàn hỗ trợ của bạn cũng có thể giúp xin giấy từ công ty cũ hoặc cấp lại. Liên hệ ngay với nghiệp đoàn để chuẩn bị hồ sơ, vì visa sắp hết hạn (31/8).

Em đã bị lừa rồi, hoặc quản lý không hiểu luật. Tình trạng của em hiện tại là lao động bất hợp pháp (不法就労 - fuhoshuro) rồi.

**Tại sao sai:** Visa tokutei chỉ cho phép em làm đúng tên công ty ghi trên thẻ. Khi chuyển sang công ty B mà thẻ vẫn ghi công ty A thì đây là hoạt động sai tư cách lưu trú (資格外活動 - shikakugai katsudo). Theo sổ tay hướng dẫn Tokutei Ginou của Cục XNC: dù chuyển cùng ngành, vẫn BẮT BUỘC làm 在留資格変更許可申請 (xin thay đổi tư cách lưu trú) và phải có giấy phép mới TRƯỚC KHI đi làm. Đây khác với visa kỹ sư — quản lý đang áp dụng nhầm luật.

**Rủi ro:** Khi gia hạn visa, Cục XNC sẽ tra giấy chứng nhận nộp thuế và giấy chứng nhận làm việc — lộ ra ngay 4 tháng làm chui. Hình phạt có thể gồm: trục xuất, cấm nhập cảnh 5 năm, trượt visa. Công ty cũng có thể bị phạt tù dưới 3 năm hoặc phạt tiền đến 3 triệu yên.

**Điểm vớt vát duy nhất:** Em đã khai báo chuyển việc (todokede) — dù muộn 1 tháng — nhưng điều đó chứng minh em không có ý định overstay. Tuy nhiên, Cục sẽ đặt câu hỏi tại sao 4 tháng chưa nộp hồ sơ xin visa.

**Giải pháp duy nhất lúc này:** Thuê luật sư hành chính (行政書士 - gyoseishoshi) NGAY. Em không thể tự nộp hồ sơ được nữa vì cần người giải trình thay em. Nếu có tin nhắn với quản lý về việc họ bảo không cần xin visa, hãy lưu lại làm bằng chứng. Thành khẩn trình bày là không biết luật, đã hỏi quản lý và tin tưởng làm theo.

Vẫn xin được visa và không có ảnh hưởng gì nhé. Miễn là cty mới có đủ điều kiện tiếp nhận em là được.

Tokutei 1 có thể chuyển công ty, nhưng công ty tiếp nhận sẽ phải xin visa mới cho bạn. Bạn không được sử dụng visa hiện tại cho công việc ở công ty mới. Trước khi chuyển, bạn phải được Cục nhập cảnh cho phép để đi làm công ty khác được.

Theo luật lao động Nhật Bản, khi bạn đã làm việc được quá 1 năm, bạn có quyền xin nghỉ việc bất cứ lúc nào. Hợp đồng ký 3 năm không liên quan gì đến quyền này. Bạn cứ thông báo cho công ty trước 1-2 tháng (tùy công ty) là có thể chuyển việc được. Hợp đồng 3 năm chỉ để công ty biết thời gian dự kiến hợp tác, không bắt buộc bạn phải ở lại đủ 3 năm nếu bạn muốn rời đi.

Nếu visa katsudo hết hạn mà chưa được duyệt sang tokutei, bạn sẽ **phải về nước**. Bạn không thể chuyển công ty trong tình huống này.

**Lý do**: Visa katsudo là tạm thời (tối đa 6 tháng, có thể gia hạn 1 lần nữa = 12 tháng). Nó cho phép bạn chờ để chuyển sang tokutei. Nếu visa katsudo hết mà tokutei chưa được duyệt, **bạn mất tư cách cư trú** và phải rời Nhật Bản.

**Cách xử lý ngay:**

1. **Hỏi ngay công ty tiếp nhận qua shien**: Tại sao tokutei chưa được duyệt? Có vấn đề gì từ bên công ty tiếp nhận không?
2. **Hỏi shien**: Tìm hiểu lý do từ chối hoặc chậm duyệt từ Cục Du nhập cư (Nyukan)
3. **Nếu shien hoặc công ty tiếp nhận là nguyên nhân chậm**: Yêu cầu shien tìm công ty khác đã có sẵn hồ sơ tokutei duyệt, để bạn chuyển sang ngay trước khi visa katsudo hết
4. **Nếu không tìm được công ty khác**: Chuẩn bị về nước. Khi về nước, bạn có thể xin visa tokutei lại từ Việt Nam (gửi đơn từ nước ngoài) và nhập cảnh lại nếu cơ cấu tiếp nhận chấp nhận.

**Lưu ý**: Bạn cần liên hệ **ngay** với shien để tìm nguyên nhân. Thời gian còn lại (từ nay đến tháng 1/2025) rất ngắn.

Nếu em đã đỗ Tokutei thì không cần senmon 3kyu nữa. Chỉ cần giấy chứng chỉ Tokutei là đủ để chuyển công ty. Nếu em mất giấy đó, hãy nhờ hiệp hội tổ chức kỳ thi (kumiai/shien kikan) cấp lại giấy chứng chỉ. Cũng có thể nhờ giám đốc công ty cũ xin lại bản photo giấy đánh giá từ kumiai. Nhưng quan trọng là em cần xác định rõ: em đang học Tokutei ngành nào hiện tại? Vì nếu chuyển sang ngành khác (ví dụ từ may sang nhà hàng), thì chỉ cần chứng chỉ Tokutei ngành mới, không cần senmon 3kyu cũ. Các chuyên gia tư vấn khuyến cáo: liên hệ ngay hiệp hội hoặc kumiai để được hướng dẫn cụ thể cách cấp lại chứng chỉ.