Nghiệp đoàn (監理団体) là gì: Vai trò, trách nhiệm và cách phân biệt tốt xấu

Theo quy định OTIT (cơ quan giám sát TTS Nhật Bản), TTS lên 3go (năm 4-5) BẮT BUỘC được về nước ít nhất 1 THÁNG (30 ngày), không phải 15 ngày.

Nếu công ty cứ khăng khăng chỉ cho 15 ngày:

1. **Yêu cầu tài liệu chính thức:** Đưa ra tài liệu OTIT (https://www.otit.go.jp/files/user/190906-6.pdf) cho công ty hoặc nghiệp đoàn (kumiai) xem. Đây là văn bản quy định chính thức.
2. **Liên hệ nghiệp đoàn:** Yêu cầu kumiai can thiệp, vì họ có trách nhiệm bảo vệ quyền của TTS theo luật.
3. **Liên hệ OTIT trực tiếp nếu cần:** Nếu công ty vẫn từ chối, em có thể liên hệ với OTIT để báo cáo vi phạm.

Chuyên gia khuyến cáo: Đừng chịu thua với 15 ngày — đó không phải là quy định của luật. Hãy chuẩn bị tài liệu và thảo luận rõ ràng với công ty.

Nếu nghiệp đoàn (kumiai) không giải quyết, bạn có thể bypass nghiệp đoàn và báo trực tiếp lên OTIT (tổ chức hỗ trợ độc lập) hoặc Sở giám sát lao động (労働基準監督署) ở khu vực của bạn.

OTIT và Sở giám sát lao động có thẩm quyền:

• Điều tra công ty vi phạm luật lao động
• Yêu cầu công ty sửa chữa
• Bảo vệ bạn khỏi các hành vi trả thù (bị sa thải, bị trừ lương)

Bạn không cần phải qua nghiệp đoàn. Bạn có quyền báo trực tiếp lên cơ quan giám sát nhà nước.

Tình trạng của bạn gọi là không phù hợp với công việc khai báo trên visa (visa mismatch). Bạn nên báo cáo cho cán bộ của nghiệp đoàn (kumiai) của mình — họ là người chịu trách nhiệm giám sát công việc của bạn. Nếu cần thiết, bạn có thể báo cáo trực tiếp đến OTIT (cơ quan giám sát chương trình thực tập sinh) để yêu cầu công ty sắp xếp công việc đúng với visa của bạn.

Có hai tài liệu chính hỗ trợ TTS:

1. **Sách hướng dẫn kĩ năng thực tập sinh từ OTIT** (bìa màu vàng mà em tìm): Tải tại https://www.otit.go.jp/upload/docs/web_2025技能実習生手帳_ベトナム.pdf
2. **Tài liệu hỗ trợ tiếng Việt từ Đại sứ quán Nhật Bản**: https://www.vn.emb-japan.go.jp/files/100214747.pdf

Ngoài ra, có thể liên hệ với tổ chức hỗ trợ di dân hoặc cán bộ tại nghiệp đoàn để xin cuốn sách gốc nếu chưa có.

Sở giám sát tiêu chuẩn lao động — tiếng Nhật là 労働基準監督署 (Rōdō Kijun Kantokunshoku). Đây không phải là "sở bảo vệ lao động", mà là sở giám sát. Ngoài ra, còn có OTIT (tổ chức hỗ trợ TTS) và Hello Work (trung tâm việc làm công lập) để hỗ trợ lao động nước ngoài.

Theo quy định, khi bạn còn visa mà vẫn chưa hết thời hạn TTS, nghiệp đoàn phải có trách nhiệm lo chỗ ở cho bạn trong thời gian chờ việc mới. Tuy nhiên, nhiều nghiệp đoàn sẽ bảo bạn phải tự chịu chi phí nhà, gas, điện nước — đây là tình huống tranh chấp thường gặp.

Nếu nghiệp đoàn từ chối hỗ trợ tìm việc, bạn có thể:

1. Gặp trực tiếp với OTIT (tổ chức hỗ trợ di dân) — họ sẽ hỗ trợ và tác động lên nghiệp đoàn
2. Yêu cầu nghiệp đoàn cấp đầy đủ giấy tờ chuyển việc (giấy nghỉ việc, Gensen, bảo hiểm, giấy Kaze, Naize) — thường mất khoảng 2 tháng
3. Đánh dấu rõ: nếu còn visa thì nghiệp đoàn phải tìm, còn nếu hết visa rồi mới tự lo

Theo kinh nghiệm, khi bạn báo cáo lên OTIT, nghiệp đoàn thường "ngoan lại ngay". Đừng chấp nhận câu nói "90% không tìm được việc" — đó là chiến thuật tâm lý để bạn ở lại công ty.

Chờ lấy được visa năm 2 đi rồi tính. Nếu tự xin nghỉ việc bây giờ, hết hạn visa rồi là phải về nước. TTS không thể chuyển công ty được — cơ hội chuyển gần như 1%. Nếu bạn tìm được công ty đồng ý nhận, nghiệp đoàn đồng ý chuyển, RỒIHÃY xin nghỉ. Nhưng hiếm khi có chuyện đó với TTS.