Tổng hợp từ 20,000+ câu hỏi thực tế của cộng đồng lao động Việt Nam tại Nhật Bản
Hoàn tiền nenkin (脱退一時金) khi về Việt Nam: Điều kiện, hồ sơ và thời hạn 2 năm
Câu hỏi thường gặp
Kỹ sư ở Nhật, vợ phụ thuộc bảo hiểm — nếu em để vợ về sinh trước, rồi 2 tháng sau em mới về lấy nenkin, có bị truy thu lại tiền thai sản hoặc phạm pháp không?
Không bạn ạ. Cách này là hợp lý nhất. Em để vợ về Việt Nam sinh trước, rồi em ở lại công ty khoảng 2 tháng, sau đó em mới chấm dứt hợp đồng và lấy nenkin. Như vậy vợ em vẫn được hưởng chế độ thai sản đầy đủ trong suốt thời gian em còn có bảo hiểm, và sau khi thai sản hết hạn rồi em mới về. Không vi phạm pháp luật, không bị đòi lại tiền.
Các bước cần làm:
- Tính toán chính xác: vợ sinh khi nào → hưởng thai sản tổng cộng bao lâu (thường 98 ngày)
- Xác nhận với công ty thời hạn cuối cùng để chấm dứt hợp đồng (thường phải báo trước 1-2 tháng)
- Để vợ về Việt Nam sinh con
- Em ở lại công ty duy trì bảo hiểm cho đến khi vợ hết thời gian hưởng thai sản
- Sau đó em chấm dứt hợp đồng, làm thủ tục lấy nenkin tại cơ quan bảo hiểm
- Liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân để được xác nhận từng bước trước khi thực hiện
Kỹ sư (gino - kim hoàn) bị công ty ép nhiều điều, làm 9 tiếng/ngày, lương thực tế thấp hơn hợp đồng rất nhiều, công ty không đổi địa chỉ dù chuyển chỗ ở—có được lấy hoàn thuế nenkin khi nghỉ việc không?
Có, em được hoàn thuế nenkin (khoàn hoàn vé về Nhật / 脱退一時金). Nhưng quy trình và điều kiện như sau:
Điều kiện hoàn thuế nenkin:
- Em phải đã đóng nenkin (bảo hiểm xã hội) ít nhất 6 tháng
- Em phải rời khỏi Nhật Bản (không có tư cách lưu trú)
- Xin hoàn thuế từ Viện Pensioners Nhật Bản (Norwork/年金事務所)
Quy trình:
- Chuẩn bị giấy tờ: Hóa đơn thoái khóa nenkin, chứng chỉ nenkin, thẻ ngân hàng Nhật Bản
- Nộp đơn xin hoàn thuế tại cơ quan nenkin gần nhất hoặc qua đại sứ quán Việt Nam
- Thời gian xử lý: Khoảng 2-3 tháng
- Số tiền hoàn: Phụ thuộc vào số tháng đóng (thường ~2-3 triệu ¥ nếu đóng 2 năm)
Lưu ý:
- Em phải rời Nhật và cắt địa chỉ (zairyu chi) trước khi xin hoàn
- Hoàn thuế nenkin = em không có quyền hưởng lương hưu sau này
- Nên tính toán: Tiền hoàn bây giờ vs lương hưu trong tương lai
Vấn đề lớn hơn:
Bên cạnh hoàn thuế, em cần xem xét các vấn đề khác:
- Lương thấp hơn hợp đồng: Có thể yêu cầu công ty thanh toán phần chênh lệch
- Làm vượt giờ không được thanh toán: Theo Luật Lao Động, phải trả công vượt giờ (加給 - tối thiểu 125% lương cơ bản)
- Công ty không đổi địa chỉ: Vi phạm quy định về zairyu chi
Tốt nhất nên liên hệ Hello Work hoặc tổ chức hỗ trợ di dân trước khi quyết định nghỉ hẳn, để đảm bảo em được bảo vệ toàn bộ quyền lợi.
Các bước cần làm:
- Liên hệ Hello Work hoặc tổ chức hỗ trợ để đánh giá toàn bộ hợp đồng
- Yêu cầu công ty: (1) thanh toán phần lương chênh lệch, (2) thanh toán công vượt giờ
- Chuẩn bị hồ sơ: Hóa đơn nenkin, chứng chỉ nenkin, thẻ ngân hàng
- Xin hoàn thuế nenkin tại cơ quan nenkin hoặc đại sứ quán sau khi rời Nhật
TTS (2014-2017) + 3go (2017-2019) chuyển về nước 10 ngày rồi quay lại — đã bỏ lỡ nenkin 5 năm, chỉ lấy được 3 năm gần nhất. Bây giờ luật sửa đổi, có thể làm lại hồ sơ để lấy lại 2 năm đầu tiên không ạ?
Không được nha bạn ơi. Khoảng thời gian đã vượt quá thời hạn theo luật cũ thì mất rồi, không thể làm lại hồ sơ để lấy lại được. Dù luật sửa đổi, nhưng những giai đoạn trước vẫn tính theo luật cũ. Chỉ có thể lấy được nenkin từ lúc bạn quay lại làm việc (3 năm gần nhất) thôi ạ.
Các bước cần làm:
- Chấp nhận rằng 2 năm đầu tiên không thể lấy lại được
- Yêu cầu hoàn lại nenkin cho 3 năm gần nhất còn lại (nếu chưa yêu cầu)
Không có sổ nenkin và không biết 基礎年金番号, làm sao lấy tiền nenkin khi về Việt Nam?
Không sao, em vẫn lấy được nenkin mà. Cách tốt nhất là hỏi công ty xin mã nenkin (基礎年金番号). Nếu công ty không có hoặc không cho, cũng không sao. Nếu em còn ở Nhật, có thể lên nenkinjimusho (Sở bảo hiểm nenkin) xin. Nếu em đã về Việt Nam rồi, vẫn lấy được, chỉ là tốn thêm chút thời gian hơn bình thường, nhưng chắc chắn lấy được nhé.
Các bước cần làm:
- Hỏi công ty xin số nenkin (基礎年金番号)
- Nếu công ty không có, lên nenkinjimusho xin (nếu vẫn ở Nhật)
- Nếu đã về Việt Nam, liên lạc với nenkinjimusho hoặc đơn vị hỗ trợ di dân để xin hướng dẫn
Tokutei về Việt Nam thì có lấy lại được tiền nenkin đã đóng không? Cần đóng bao nhiêu tháng và thủ tục như thế nào?
Được nhé! Khi về VN, nếu đã đóng nenkin từ 6 tháng trở lên thì được xin hoàn lại một lần, gọi là 脱退一時金 (dattai ikiji-kin).
Lưu ý quan trọng: 脱退一時金 khác với lương hưu hàng tháng (年金). Lương hưu hàng tháng mới cần đóng đủ 10 năm. Còn 脱退一時金 chỉ cần 6 tháng là đủ điều kiện.
Mức hoàn trả: tính theo số tháng đã đóng, tối đa được tính cho 60 tháng (5 năm).
Thủ tục:
- Nộp trong vòng 2 năm sau khi rời Nhật
- Hồ sơ gồm: đơn xin (tải form từ Japan Pension Service), hộ chiếu, tài khoản ngân hàng nước ngoài
- Nộp online tại https://www.nenkin.go.jp hoặc gửi qua bưu điện
Các bước cần làm:
- Sau khi về VN, truy cập https://www.nenkin.go.jp để tải form đơn xin 脱退一時金
- Chuẩn bị hộ chiếu và thông tin tài khoản ngân hàng nước ngoài nhận tiền
- Nộp online hoặc gửi bưu điện trong vòng 2 năm kể từ ngày rời Nhật
TTS về nước thì có lấy lại tiền nenkin (年金) đã đóng không? Thủ tục như thế nào?
Lấy lại được nhé — gọi là 脱退一時金 (Dattai Ikkakin).
Điều kiện:
- Đã đóng nenkin ít nhất 6 tháng
- Không có quốc tịch Nhật
- Nộp đơn trong vòng 2 năm sau khi rời Nhật
Cách làm: đăng ký online tại nenkin.go.jp hoặc qua Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật.
Các bước cần làm:
- Sau khi về nước, truy cập nenkin.go.jp để nộp đơn xin 脱退一時金 online
- Hoặc liên hệ Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật để được hỗ trợ thủ tục
- Lưu ý: phải nộp trong vòng 2 năm sau khi rời Nhật
Tokutei xây dựng 5 năm, lợi ích của việc hoàn nenkin và tại sao nó là quyền lợi của người nước ngoài mặc dù có vẻ như 'lừa đảo' chế độ?
Mục đích của chế độ bảo hiểm nenkin là để đảm bảo cuộc sống sau khi về hưu. Tuy nhiên, để hưởng nenkin ở Nhật Bản, bạn phải sống ở Nhật Bản cho đến tuổi nhận nenkin (khoảng 65 tuổi). Đối với TTS/tokutei, hầu hết không thể sống ở Nhật Bản lâu như vậy — visa của bạn có giới hạn thời gian. Chính vì lý do này, người nước ngoài được phép hoàn nenkin khi cắt địa chỉ cư trú và rời Nhật Bản vĩnh viễn. Hành động hoàn nenkin không phải là 'lừa đảo' — đó là vấn đề 'chính sách lao động nước ngoài' của Nhật Bản. Tuy nhiên, nếu bạn định quay lại Nhật (ví dụ, chuyển sang visa tokutei 2 kỳ, hay visa khác), hoàn nenkin là một quyết định không thể đảo ngược — bạn sẽ mất những năm đã đóng. Một số người mong muốn sửa đổi chính sách sao cho: nếu đóng từ 61 tháng trở lên, bạn có thể nhận nenkin mà không cần rời Nhật, hoặc hoàn lại tiền một phần. Hiện tại chính sách chưa thay đổi, nên nếu muốn hoàn nenkin, bạn phải cắt địa chỉ và rời Nhật.
Các bước cần làm:
- Hiểu rõ rằng hoàn nenkin là quyền lợi pháp lý, không phải 'lừa đảo'
- Nếu muốn hoàn, cắt địa chỉ cư trú và rời Nhật Bản
- Để ý rằng hoàn nenkin không thể đảo ngược — nếu muốn quay lại Nhật sau này, bạn sẽ không được công nhân lại những năm đã hoàn
Căn cứ pháp lý
- 脱退一時金 — Trợ cấp rút lui một lần (nenkin refund)
Nơi hỗ trợ
Cần tư vấn cụ thể hơn cho trường hợp của bạn?
Chat với tư vấn viên VAWORK