An toàn lao động tại Nhật: Quy định bảo hộ, nghĩa vụ công ty và quyền từ chối lao động nguy hiểm

Không. Nếu bác sĩ kết luận rằng tay của em chưa thể làm việc được thì công ty không được bắt đi làm. Việc bắt buộc làm việc trong khi cần thiết phải nghỉ do tai nạn lao động có khả năng vi phạm Điều 5 của Luật Tiêu chuẩn Lao động (Cấm lao động cưỡng bức) và Điều 5 của Luật Hợp đồng Lao động (Nghĩa vụ đảm bảo an toàn). Trong thời gian em điều trị và không đi làm, em được hưởng bảo hiểm tai nạn lao động (労災保険) trợ cấp, bao gồm cả chi phí khám bệnh, viện phí và chi phí đi lại. Ngoài ra, em còn nhận được trợ cấp thương tật (障害補償年金) hoặc trợ cấp 1 lần tùy thuộc vào mức độ thương tật.

Công ty đã vi phạm hợp đồng lao động khi giao em công việc hoàn toàn khác với hợp đồng ký. Em có quyền từ chối những công việc ngoài phạm vi hợp đồng. Hơn nữa, công ty không có dụng cụ bảo vệ an toàn (như giày bảo hộ, dụng cụ phòng chống khí độc) là vi phạm luật an toàn lao động Nhật. Đây là lý do chính đáng để em có thể yêu cầu chuyển công việc hoặc nghỉ việc. Khi liên hệ Sở lao động hoặc tổ chức hỗ trợ, em nên nêu rõ những vi phạm cụ thể này — đó là bằng chứng mạnh mẽ giúp em lấy được tài liệu rời đi nhanh hơn.

Không, công ty không được từ chối gia hạn hợp đồng vì lý do em đang mang thai. Đó là vi phạm pháp luật. Dù là TTS hay kỹ sư, luật Nhật Bản bảo vệ mọi lao động nữ mang thai. Nếu công ty muốn từ chối, em cần liên hệ Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động để được bảo vệ.

Em có quyền yêu cầu chuyển công ty thông qua OTIT vì công việc gây hại sức khỏe và không đúng hợp đồng. Cách làm hiệu quả nhất là:

1. **Liên hệ OTIT Nhật Bản trực tiếp** (không phải OTIT Việt Nam) — gọi bằng tiếng Việt và yêu cầu họ can thiệp chính thức với công ty và nghiệp đoàn. OTIT có quyền đòi công ty cung cấp môi trường làm việc an toàn và điều chỉnh công việc theo hợp đồng.
2. **Nêu rõ vấn đề với OTIT**: công việc không trong hợp đồng, làm việc phun cát gây chảy máu mũi và cháy da, không có bảo hộ đầy đủ.
3. **Yêu cầu OTIT can thiệp với công ty** để: (1) điều chỉnh công việc theo hợp đồng hoặc chuyển sang công việc khác an toàn, (2) nếu công ty không đồng ý, OTIT sẽ hỗ trợ em chuyển sang công ty mới.
4. **Nếu OTIT không phản hồi tốt**, liên hệ một tổ chức hỗ trợ di dân (shiminnetto hoặc tổ chức hỗ trợ TTS trong khu vực) để họ giúp đẩy nhanh quá trình.

Luật an toàn lao động Nhật Bản (安全衛生法) yêu cầu công ty cung cấp môi trường an toàn — công ty không được bắt em làm công việc ngoài hợp đồng hay công việc gây hại sức khỏe. Việc chuyển công ty phải được thực hiện thông qua OTIT chính thức, không phải bên công ty cũ từ chối là em không được chuyển.

Theo quy định lao động Nhật Bản, làm 8 tiếng thì phải có ít nhất 45 đến 60 phút giải lao giữa chừng. Công ty cho bạn nghỉ 2 tiếng (120 phút) thì hoàn toàn hợp pháp và còn rất hào phóng, vượt quá yêu cầu tối thiểu rồi nhé.

Hơn nữa, công ty vẫn trả lương đầy đủ 8 tiếng cho bạn (tính teji đủ), bất kể thời gian nghỉ dài hay ngắn. Từ góc độ pháp luật, không có vấn đề gì cả.

Nếu bạn muốn điều chỉnh thời gian nghỉ vì lý do cá nhân, bạn có thể nói chuyện với công ty hoặc nghiệp đoàn về mong muốn của mình, nhưng họ không bắt buộc phải thay đổi vì điều khoản hiện tại đã tốt hơn quy định pháp luật rồi.

Không đúng. Theo luật lao động Nhật, làm hơn 6 giờ thì phải có 45 phút kiuke, làm hơn 8 giờ thì phải có 1 giờ kiuke. Quy định của công ty em sai với luật.

Theo quy định lao động, nếu làm việc khoảng 8 tiếng/ngày thì phải sắp xếp giờ giải lao (nghỉ ngắn giữa buổi làm việc) tối thiểu 45 phút. Nếu làm việc hơn 8 tiếng/ngày thì giờ giải lao phải tối thiểu 60 phút nhé.

Cái này khác với giờ nghỉ ăn cơm — giờ giải lao là những lần nghỉ ngắn xen kẽ trong buổi làm (ví dụ: 10h nghỉ 15 phút, 15h nghỉ 15 phút), còn giờ ăn cơm là giờ nghỉ dài hơn (thường khoảng 60 phút). Tổng cộng giờ nghỉ giải lao trong ngày phải đạt con số tối thiểu đó ạ.