Tổng hợp từ 20,000+ câu hỏi thực tế của cộng đồng lao động Việt Nam tại Nhật Bản
Nghỉ ốm và trợ cấp thương bệnh (傷病手当金) tại Nhật: Điều kiện và cách xin
Câu hỏi thường gặp
TTS năm 2023, visa hết hạn t10/2024, phát hiện bị ung thư tuyến giáp — nếu mổ ở Nhật thì được hưởng bảo hiểm và trợ cấp gì? Cần chuẩn bị giấy tờ gì?
Em dùng bảo hiểm y tế của công ty nhé. Có 2 chế độ hỗ trợ quan trọng:
- **傷病手当金 (Shōbyō teate-kin)** — trợ cấp ốm đau: nếu em phải nghỉ làm để điều trị, bảo hiểm y tế xã hội sẽ chi trả một phần thu nhập trong thời gian nghỉ.
- **高額療養費制度 (Kōgaku ryōyōhi seido)** — chế độ giới hạn chi phí y tế cao: nếu chi phí điều trị trong tháng vượt ngưỡng nhất định thì phần vượt đó được hoàn lại. Em có thể xin **限度額適用認定証** trước khi nhập viện để không phải ứng tiền trước.
Báo nghiệp đoàn ngay và đi khám luôn nhé — được bảo hiểm 100%.
Các bước cần làm:
- Báo nghiệp đoàn và công ty ngay về tình trạng bệnh để được hỗ trợ thủ tục
- Xác nhận đang tham gia bảo hiểm y tế xã hội (健康保険) của công ty
- Xin 限度額適用認定証 từ bảo hiểm trước khi nhập viện để không cần ứng tiền trước
- Hỏi công ty/nghiệp đoàn về 傷病手当金 để nhận trợ cấp trong thời gian nghỉ điều trị
Thực tập sinh đang nghỉ điều trị bệnh theo chỉ thị bác sĩ nhưng chưa nghỉ việc hẳn — có thể xin miễn giảm nenkin và bảo hiểm y tế trong thời gian không có thu nhập không?
Trường hợp của bạn vẫn đang là thực tập sinh và chưa nghỉ việc hẳn thì thông thường:
**Nenkin (年金):** Nếu đang tham gia Kosei Nenkin (厚生年金) thông qua công ty, thì phần nenkin do công ty làm thủ tục đóng cùng với bảo hiểm. Cá nhân không thể tự xin miễn giảm được. Chỉ khi nghỉ việc và chuyển sang Kokumin Nenkin (国民年金) thì mới có thể làm thủ tục xin miễn giảm theo thu nhập.
**Bảo hiểm y tế (健康保険):** Nếu vẫn thuộc bảo hiểm xã hội của công ty (社会保険) thì cũng không thể xin miễn giảm riêng được.
Tuy nhiên, nếu nghỉ dài ngày để điều trị bệnh, bạn có thể hỏi công ty về chế độ **傷病手当金 (shobyo teatekin — trợ cấp nghỉ bệnh)** từ bảo hiểm xã hội. Nếu đủ điều kiện thì mỗi ngày có thể nhận khoảng 2/3 tiền lương trong thời gian nghỉ điều trị nhé.
Nên trao đổi thêm với nghiệp đoàn hoặc công ty để được hướng dẫn cụ thể theo tình trạng hợp đồng của mình.
Các bước cần làm:
- Hỏi nghiệp đoàn hoặc bộ phận nhân sự công ty về chế độ 傷病手当金 (trợ cấp nghỉ bệnh) — đây là quyền lợi có thể nhận ngay mà không cần nghỉ việc
- Nếu muốn miễn giảm nenkin/bảo hiểm thì cần cân nhắc có nghỉ việc hẳn không — sau đó mới làm thủ tục tại thị xã
- Tham khảo thêm về 傷病手当金: https://www.kyoukaikenpo.or.jp/g7/cat710/sb3160/sbb3163/1948-230/
TTS mang thai, nhận trợ cấp ốm đau (sickness allowance) trong thời gian cảm ứng sớm, tiền trợ cấp tính trên lương trung bình. Nếu tháng đó lương ít, trợ cấp có bị ảnh hưởng không?
Có, trợ cấp sankyu (出産手当金) sẽ không bị ảnh hưởng bởi những ngày nghỉ ốm đau, vì những ngày đó không được tính vào mức lương trung bình. Tuy nhiên, trợ cấp ikukyu (育児休業給付金) có khả năng bị ảnh hưởng bởi những ngày nghỉ ốm, vì nó được tính dựa trên mức lương trung bình trong thời gian bạn làm việc. Nên lưu ý: nếu bạn nhận trợ cấp ốm đau (傷病手当金), mức lương trung bình sẽ giảm, và điều này có thể ảnh hưởng đến mức trợ cấp ikukyu sau này.
Các bước cần làm:
- Khi nhận trợ cấp ốm đau, yêu cầu cơ quan bảo hiểm ghi chú rõ rằng những ngày này không tính vào mức lương trung bình cho trợ cấp ikukyu
- Tập hợp chứng cứ: giấy bác sĩ xác nhận ngày nghỉ ốm, bảng lương chứng minh những ngày đó không có lương
- Khi đơn xin trợ cấp ikukyu sau sinh, tự động những ngày ốm sẽ bị loại trừ khỏi tính toán
Bị Covid không đi làm được — có được nhận trợ cấp bệnh (傷病手当金) không ạ?
Em có thể nhận trợ cấp bệnh (傷病手当金) từ bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, 3 ngày đầu tiên không được nhận — từ ngày thứ 4 trở đi mới được hưởng trợ cấp. Nếu em có phép năm (yukyu), công ty có thể tính tiền phép thay vì trợ cấp. Chi tiết hãy xem trên trang web của tổ chức bảo hiểm y tế Nhật Bản (Kyoukaikenpo): https://www.kyoukaikenpo.or.jp/
Các bước cần làm:
- Liên hệ với công ty hoặc bảo hiểm y tế để đăng ký hưởng trợ cấp bệnh
- Chuẩn bị giấy chứng nhận từ bác sĩ về ngày không thể làm việc
- Nếu có yukyu, hỏi công ty có tính yukyu cho 3 ngày đầu không
- Kỳ vọng hưởng trợ cấp từ ngày thứ 4
TTS bị tai nạn lao động, mất 2 đốt tay, vẫn đang điều trị tại bệnh viện — công ty có quyền bắt đi làm không?
Không. Nếu bác sĩ kết luận rằng tay của em chưa thể làm việc được thì công ty không được bắt đi làm. Việc bắt buộc làm việc trong khi cần thiết phải nghỉ do tai nạn lao động có khả năng vi phạm Điều 5 của Luật Tiêu chuẩn Lao động (Cấm lao động cưỡng bức) và Điều 5 của Luật Hợp đồng Lao động (Nghĩa vụ đảm bảo an toàn). Trong thời gian em điều trị và không đi làm, em được hưởng bảo hiểm tai nạn lao động (労災保険) trợ cấp, bao gồm cả chi phí khám bệnh, viện phí và chi phí đi lại. Ngoài ra, em còn nhận được trợ cấp thương tật (障害補償年金) hoặc trợ cấp 1 lần tùy thuộc vào mức độ thương tật.
Các bước cần làm:
- Lấy giấy chẩn đoán từ bác sĩ xác nhận rằng chưa thể làm việc
- Từ chối đi làm nếu bác sĩ không cho phép
- Tiếp tục nhận bảo hiểm tai nạn lao động cho toàn bộ chi phí điều trị
- Nếu công ty bắt đi làm hoặc đuổi việc, liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân để tư vấn pháp lý
Làm việc ở Nhật với bảo hiểm — đi khám bệnh thì công ty trả bao nhiêu phần trăm chi phí ạ?
Em trả 30%, công ty qua bảo hiểm sẽ trả 70% chi phí khám bệnh ạ.
Các bước cần làm:
- Kiểm tra công ty đã đăng ký bảo hiểm y tế chưa
- Khi đi khám bệnh, mang thẻ bảo hiểm y tế (kenhoken card)
- Thanh toán 30% tại quầy, phần còn lại do bảo hiểm chi trả
Tôi là thực tập sinh, muốn đi khám mắt và đầu vì mắt bị mờ. Nghiệp đoàn bảo đó là nguyện vọng cá nhân nên không được dùng bảo hiểm. Tôi có được dùng bảo hiểm để khám không?
Ở Nhật tất cả các bệnh đều dùng được bảo hiểm bình thường nhé. Bạn cứ đến viện và đưa bảo hiểm ở quầy lễ tân, họ sẽ phát phiếu điền thông tin, rồi đi khám như bình thường, bảo hiểm trả 70%, bạn trả 30%.
Còn có một loại bảo hiểm thêm là bảo hiểm thực tập sinh — sau khi trả 30% bên trên thì bạn nộp hóa đơn cho nghiệp đoàn, sẽ lấy lại được số tiền đó. (Lưu ý: bảo hiểm thực tập sinh thì không dùng được khi khám răng)
Các bước cần làm:
- Đến bệnh viện/phòng khám có bảo hiểm
- Đưa thẻ bảo hiểm tại quầy lễ tân
- Điền phiếu thông tin khi yêu cầu
- Khám bình thường, trả 30% chi phí
- Nộp hóa đơn cho nghiệp đoàn để hoàn lại 30% (nếu có bảo hiểm thực tập sinh)
Căn cứ pháp lý
- 労働者災害補償保険法 — Luật Bảo hiểm Tai nạn Lao động
- 健康保険法 — Luật Bảo hiểm Y tế
- 高額療養費制度 — Chế độ chi phí y tế cao
- 国民年金法 — Luật Lương hưu Quốc dân
- 厚生年金保険法 — Luật Bảo hiểm Hưu trí Nhân viên
Cần tư vấn cụ thể hơn cho trường hợp của bạn?
Chat với tư vấn viên VAWORK