Nghỉ ốm và trợ cấp thương bệnh (傷病手当金) tại Nhật: Điều kiện và cách xin

Em dùng bảo hiểm y tế của công ty nhé. Có 2 chế độ hỗ trợ quan trọng:

1. 傷病手当金 (Shōbyō teate-kin) — trợ cấp ốm đau: nếu em phải nghỉ làm để điều trị, bảo hiểm y tế xã hội sẽ chi trả một phần thu nhập trong thời gian nghỉ.
2. 高額療養費制度 (Kōgaku ryōyōhi seido) — chế độ giới hạn chi phí y tế cao: nếu chi phí điều trị trong tháng vượt ngưỡng nhất định thì phần vượt đó được hoàn lại. Em có thể xin 限度額適用認定証 trước khi nhập viện để không phải ứng tiền trước.

Báo nghiệp đoàn ngay và đi khám luôn nhé — được bảo hiểm 100%.

Có, trợ cấp sankyu (出産手当金) sẽ không bị ảnh hưởng bởi những ngày nghỉ ốm đau, vì những ngày đó không được tính vào mức lương trung bình. Tuy nhiên, trợ cấp ikukyu (育児休業給付金) có khả năng bị ảnh hưởng bởi những ngày nghỉ ốm, vì nó được tính dựa trên mức lương trung bình trong thời gian bạn làm việc. Nên lưu ý: nếu bạn nhận trợ cấp ốm đau (傷病手当金), mức lương trung bình sẽ giảm, và điều này có thể ảnh hưởng đến mức trợ cấp ikukyu sau này.

Em có thể nhận trợ cấp bệnh (傷病手当金) từ bảo hiểm y tế. Tuy nhiên, 3 ngày đầu tiên không được nhận — từ ngày thứ 4 trở đi mới được hưởng trợ cấp. Nếu em có phép năm (yukyu), công ty có thể tính tiền phép thay vì trợ cấp. Chi tiết hãy xem trên trang web của tổ chức bảo hiểm y tế Nhật Bản (Kyoukaikenpo): https://www.kyoukaikenpo.or.jp/

Không. Nếu bác sĩ kết luận rằng tay của em chưa thể làm việc được thì công ty không được bắt đi làm. Việc bắt buộc làm việc trong khi cần thiết phải nghỉ do tai nạn lao động có khả năng vi phạm Điều 5 của Luật Tiêu chuẩn Lao động (Cấm lao động cưỡng bức) và Điều 5 của Luật Hợp đồng Lao động (Nghĩa vụ đảm bảo an toàn). Trong thời gian em điều trị và không đi làm, em được hưởng bảo hiểm tai nạn lao động (労災保険) trợ cấp, bao gồm cả chi phí khám bệnh, viện phí và chi phí đi lại. Ngoài ra, em còn nhận được trợ cấp thương tật (障害補償年金) hoặc trợ cấp 1 lần tùy thuộc vào mức độ thương tật.

Em trả 30%, công ty qua bảo hiểm sẽ trả 70% chi phí khám bệnh ạ.

Nếu em vẫn là nhân viên chính thức (正社員) của công ty, em có thể nhận được trợ cấp bệnh không thể đi làm (傷病手当金 — shōbyo-tekate-kin) từ bảo hiểm y tế xã hội. Mức trợ cấp là 60% lương từ ngày nhập viện thứ 4 cho đến khi xuất viện. Nếu công ty không làm thủ tục, em có thể nhờ nghiệp đoàn đưa đơn lên cơ quan bảo hiểm y tế địa phương (Shiyakusho). Thời hạn làm đơn là 2 năm, nên nên để sau khi xuất viện rồi mới làm để biết chính xác thời gian. Lưu ý: nếu em đã bị sa thải rồi, điều kiện khác nhau — cần có đủ 1 năm bảo hiểm lao động.

Đừng ký vào bất kỳ giấy tờ gì cả. Liên hệ ngay với OTIT Sendai (vì em ở Miyagi) để họ can thiệp vào. Em cần chuẩn bị:

1. Tên chính xác của công ty và tên đệm của em
2. Gọi OTIT Sendai sáng mai trước 10:30 để thông báo tình hình, yêu cầu họ sắp xếp người phiên dịch tiếng Việt
3. Sau đó gọi lại qua tiếng Việt để trình bày chi tiết
4. Khi gặp công ty, báo sẵn cho OTIT và yêu cầu họ có mặt hoặc hỗ trợ từ xa

Điều quan trọng: công ty không được đuổi em chỉ vì em xin nghỉ ốm — đó là quyền của lao động. OTIT sẽ giúp đàm phán với công ty.

Ngoài ra, nếu OTIT không hỗ trợ đắc lực, em cũng có thể gọi Sở Lao động địa phương (prefectural labor bureau) để tìm hiểu quyền lợi theo luật lao động Nhật Bản.