Tổng hợp từ 20,000+ câu hỏi thực tế của cộng đồng lao động Việt Nam tại Nhật Bản
Làm việc ban đêm (深夜勤務) tại Nhật: Quy định giờ, phụ cấp 25% và ảnh hưởng sức khỏe
Câu hỏi thường gặp
Mẹ mang thai đang làm ca đêm muốn chuyển ca ngày, công ty chỉ cho chọn ca đêm hoặc ca 3h chiều đến 1h sáng — công ty có sai luật không ạ? Và có cách nào để được làm ca ngày không?
Công ty không sai luật về quyền điều chỉnh lịch làm việc. Tuy nhiên, khi bạn mang thai, bác sĩ sản khoa có thể viết thư gửi đến công ty. Ở cuối sổ mẹ và bé (母子手帳 - boushi techou) có sẵn mẫu giấy để sử dụng cho mục đích này. Theo pháp luật, nếu bạn yêu cầu, công ty không được bắt bạn làm việc trong thời gian từ 22h đêm đến 5h sáng. Điều này được quy định rõ ràng. Trước tiên, hãy trao đổi với bác sĩ của bạn để xin giấy chứng nhận thai kỳ, rồi đưa cho công ty. Nếu công ty vẫn không chấp nhận, bạn có thể liên hệ với Sở Giám sát Lao động (労働基準監督署) để yêu cầu hỗ trợ.
Các bước cần làm:
- Trao đổi với bác sĩ sản khoa để xin giấy yêu cầu điều chỉnh lịch làm việc từ sổ mẹ và bé
- Nếu công ty từ chối, liên hệ Sở Giám sát Lao động với giấy từ bác sĩ
- Xin cụ thể: không làm ca 22h-5h, hoặc rút ngắn giờ làm tối đa
- Nếu vẫn không được, tìm hỗ trợ từ tổ chức hỗ trợ di dân
TTS mang thai, hợp đồng chỉ ký 2 tháng rồi gia hạn — công ty có thể từ chối gia hạn vì lý do mang thai không ạ?
Không, công ty không được từ chối gia hạn hợp đồng vì lý do em đang mang thai. Đó là vi phạm pháp luật. Dù là TTS hay kỹ sư, luật Nhật Bản bảo vệ mọi lao động nữ mang thai. Nếu công ty muốn từ chối, em cần liên hệ Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động để được bảo vệ.
Các bước cần làm:
- Liên hệ Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động (Rōdō Hyōjun Kyoku) nếu công ty từ chối gia hạn
Tôi là TTS năm 2, công ty bắt làm 8 tiếng nhưng cho nghỉ giữa ca 2 tiếng liền. Quy định tối thiểu phải nghỉ bao lâu? 2 tiếng có hợp lệ không?
Theo quy định lao động Nhật Bản, làm 8 tiếng thì phải có ít nhất 45 đến 60 phút giải lao giữa chừng. Công ty cho bạn nghỉ 2 tiếng (120 phút) thì hoàn toàn hợp pháp và còn rất hào phóng, vượt quá yêu cầu tối thiểu rồi nhé.
Hơn nữa, công ty vẫn trả lương đầy đủ 8 tiếng cho bạn (tính teji đủ), bất kể thời gian nghỉ dài hay ngắn. Từ góc độ pháp luật, không có vấn đề gì cả.
Nếu bạn muốn điều chỉnh thời gian nghỉ vì lý do cá nhân, bạn có thể nói chuyện với công ty hoặc nghiệp đoàn về mong muốn của mình, nhưng họ không bắt buộc phải thay đổi vì điều khoản hiện tại đã tốt hơn quy định pháp luật rồi.
Các bước cần làm:
- Hiểu rằng 2 tiếng giải lao là hoàn toàn hợp pháp và hào phóng so với quy định tối thiểu 45-60 phút
- Xác nhận với công ty rằng lương được tính đủ 8 tiếng (teji)
- Nếu muốn thay đổi, nói thẳng với công ty hoặc nghiệp đoàn về mong muốn của bạn, nhưng lưu ý họ không bắt buộc phải đổi
TTS làm lĩnh vực bê tông, hơn 1 năm bị sai hợp đồng lao động — công ty quy định làm 8 giờ có 2 giờ kiuke (休憩/nghỉ ngơi), làm 6 giờ không có giờ kiuke. Quy định này có đúng với luật lao động Nhật không?
Không đúng. Theo luật lao động Nhật, làm hơn 6 giờ thì phải có 45 phút kiuke, làm hơn 8 giờ thì phải có 1 giờ kiuke. Quy định của công ty em sai với luật.
Các bước cần làm:
- Giữ lại bản ghi các ngày làm và thời gian kiuke được ghi trên công ty
- Thảo luận với nghiệp đoàn về sự vi phạm này
- Yêu cầu công ty điều chỉnh hợp đồng theo đúng luật lao động
- Nếu công ty từ chối, liên hệ tổ chức hỗ trợ lao động
TTS bị tai nạn lao động, mất 2 đốt tay, vẫn đang điều trị tại bệnh viện — công ty có quyền bắt đi làm không?
Không. Nếu bác sĩ kết luận rằng tay của em chưa thể làm việc được thì công ty không được bắt đi làm. Việc bắt buộc làm việc trong khi cần thiết phải nghỉ do tai nạn lao động có khả năng vi phạm Điều 5 của Luật Tiêu chuẩn Lao động (Cấm lao động cưỡng bức) và Điều 5 của Luật Hợp đồng Lao động (Nghĩa vụ đảm bảo an toàn). Trong thời gian em điều trị và không đi làm, em được hưởng bảo hiểm tai nạn lao động (労災保険) trợ cấp, bao gồm cả chi phí khám bệnh, viện phí và chi phí đi lại. Ngoài ra, em còn nhận được trợ cấp thương tật (障害補償年金) hoặc trợ cấp 1 lần tùy thuộc vào mức độ thương tật.
Các bước cần làm:
- Lấy giấy chẩn đoán từ bác sĩ xác nhận rằng chưa thể làm việc
- Từ chối đi làm nếu bác sĩ không cho phép
- Tiếp tục nhận bảo hiểm tai nạn lao động cho toàn bộ chi phí điều trị
- Nếu công ty bắt đi làm hoặc đuổi việc, liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân để tư vấn pháp lý
Công nhân làm việc ~8 tiếng/ngày có phải được quy định giờ giải lao trong lúc làm việc không? Giờ giải lao này phải tối thiểu bao lâu?
Theo quy định lao động, nếu làm việc khoảng 8 tiếng/ngày thì phải sắp xếp giờ giải lao (nghỉ ngắn giữa buổi làm việc) tối thiểu 45 phút. Nếu làm việc hơn 8 tiếng/ngày thì giờ giải lao phải tối thiểu 60 phút nhé.
Cái này khác với giờ nghỉ ăn cơm — giờ giải lao là những lần nghỉ ngắn xen kẽ trong buổi làm (ví dụ: 10h nghỉ 15 phút, 15h nghỉ 15 phút), còn giờ ăn cơm là giờ nghỉ dài hơn (thường khoảng 60 phút). Tổng cộng giờ nghỉ giải lao trong ngày phải đạt con số tối thiểu đó ạ.
Các bước cần làm:
- Kiểm tra hợp đồng lao động để xem công ty đã quy định giờ giải lao cụ thể nào
- Nếu giờ giải lao hiện tại không đạt tối thiểu (45-60 phút tùy giờ làm), liên hệ công ty hoặc tổ chức hỗ trợ lao động để yêu cầu điều chỉnh
Thực tập sinh năm 3 xin phép công ty rồi muốn đi học bằng lái xe, nhưng nghiệp đoàn từ chối — có được phép hay không?
Luật pháp không cấm thực tập sinh học bằng lái xe. Công ty đã đồng ý rồi thì em có thể đi học bình thường nhé. Nghiệp đoàn không có quyền cấm việc này vì lương do công ty trả, không phải nghiệp đoàn. Em cứ đi học, không có quy định nào cấm thực tập sinh học bằng lái hết. Nếu nghiệp đoàn tiếp tục phản đối, hãy thương lượng với họ nhưng biết rằng pháp luật đứng về phía em.
Các bước cần làm:
- Xác nhận lại bằng văn bản sự đồng ý của công ty
- Đi đăng ký học lái bình thường tại trung tâm đào tạo
- Nếu nghiệp đoàn tiếp tục chặn, liên hệ tổ chức hỗ trợ thực tập sinh để được hướng dẫn
Căn cứ pháp lý
- 労働者災害補償保険法 — Luật Bảo hiểm Tai nạn Lao động
Nơi hỗ trợ
Cần tư vấn cụ thể hơn cho trường hợp của bạn?
Chat với tư vấn viên VAWORK