Tổng hợp từ 20,000+ câu hỏi thực tế của cộng đồng lao động Việt Nam tại Nhật Bản
Bị công ty ép về nước: Quyền lợi của bạn và cách bảo vệ bản thân
Câu hỏi thường gặp
Tôi là TTS đang trong quá trình điều trị tai nạn lao động thì visa hết hạn, công ty không chịu gia hạn visa cho tôi thì phải làm thế nào?
Trong thời gian điều trị tai nạn lao động, công ty không được phép đuổi bạn về nước. Cụ thể với TTS:
- Công ty có nghĩa vụ pháp lý phải gia hạn hợp đồng với bạn, và nghiệp đoàn phải làm thủ tục xin Nyukan (Cục Xuất nhập cảnh) gia hạn visa. Việc công ty không gia hạn là vi phạm pháp luật vì họ có nghĩa vụ tạo điều kiện để TTS hoàn thành thực tập.
- Liên hệ OTIT (Tổ chức Kỹ thuật Thực tập Quốc tế) để báo cáo tình huống và yêu cầu hỗ trợ. OTIT có thẩm quyền can thiệp vào tranh chấp liên quan đến TTS.
- Đến Cục Xuất nhập cảnh (Nyukan) trực tiếp để xin hướng dẫn giải quyết, đặc biệt nếu bạn đã xuất viện.
- Tư vấn luật sư chuyên về lao động và nhập cư để bảo vệ quyền lợi.
Lưu ý: Câu trả lời cụ thể còn phụ thuộc vào loại tư cách lưu trú và việc công ty từ chối hẳn hay chỉ im lặng không hành động.
Các bước cần làm:
- Liên hệ OTIT để báo cáo tình huống
- Đến Cục Xuất nhập cảnh (Nyukan) trực tiếp xin hướng dẫn
- Tham khảo luật sư chuyên về lao động/nhập cư
- Yêu cầu nghiệp đoàn làm thủ tục gia hạn visa
TTS năm 3 có đủ 3 năm hạn, đã đậu tay nghề, nhưng bị công ty và nghiệp đoàn ép về nước vì tự ý đăng ký thi bằng lái xe mà không thông báo — có thể từ chối về nước không?
Đừng ký bất cứ giấy tờ nào đồng ý về nước. Theo quy định pháp luật, công ty không có quyền ép bạn về nước vì lý do này — đó không phải là vi phạm hợp đồng lao động hợp lệ. Nếu bạn đã đậu kỹ năng năm 3 rồi, bạn có thể:
- **Chuyển sang công ty mới để hoàn thành TTS**: Liên hệ Nghiệp đoàn (và OTIT nếu cần) để tìm công ty mới giúp bạn hoàn thành 3 năm hạn TTS. Sau khi xong 3 năm, bạn có quyền chọn về nước hoặc ở lại.
- **Gọi OTIT nếu công ty không cho làm việc**: Nếu công ty không cho đi làm mà vẫn yêu cầu ký giấy về nước, hãy gọi OTIT ngay. Khi gọi OTIT, nhớ chuẩn bị:
- Video hoặc bằng chứng là bị công ty ép
- Giấy tờ hợp đồng nếu có
- Bản ghi chép các lần công ty yêu cầu về nước
- **Nếu công ty không cho ở nhà nữa**: Ra đồn cảnh sát gần nhất, nói rõ "Em là TTS, bị công ty đuổi, không biết đi đâu". Trong vòng 3 phút, công ty hoặc Nghiệp đoàn sẽ phải đón bạn.
**Lưu ý quan trọng**: Bạn mới xong khoảng 2 năm 10 tháng, còn chút xíu nữa mới đủ 3 năm đủ điều kiện chuyển sang visa khác. Hãy kiên nhẫn và đừng tự ý ký giấy về.
Các bước cần làm:
Em là TTS năm đầu, bị đồng nghiệp người Nhật mắng nên tự nghỉ 1-2 ngày không xin phép, sau đó bị giám đốc sa thải và đuổi ra khỏi nhà công ty, nghiệp đoàn ép mua vé về nước — còn visa thì có bị ép về nước không?
Còn hạn visa thì không ai có quyền ép em về nước đâu nhé. Nghiệp đoàn hay công ty không có thẩm quyền trục xuất em — muốn về thì phải có sự đồng ý tự nguyện của em, không ai ép được.
Em không ký bất kỳ giấy tờ nào liên quan đến việc tự nguyện về nước trước khi được tư vấn nhé. Liên hệ OTIT trước tiên để hoà giải — lưu ý nghiệp đoàn thường đứng về phía công ty nên đừng trông cậy vào họ.
Các bước cần làm:
- Không ký bất kỳ giấy tờ nào liên quan đến việc tự nguyện về nước trước khi được tư vấn
- Kiểm tra hạn thẻ zairyu (在留カード) của mình
- Liên hệ OTIT để được hoà giải: https://www.otit.go.jp/
Khi bị công ty áp bức và yêu cầu ký giấy cam kết rằng nếu không hoàn thành công việc sẽ bị đuổi về nước, tài liệu này có giá trị pháp lý không? Liệu có bắt buộc phải ký không?
Không. Công ty không có quyền bắt ép bạn ký những giấy cam kết như vậy hoặc đe dọa đuổi bạn về nước nếu bạn không làm được việc. Những điều này là hành động áp bức và vi phạm pháp luật lao động Nhật. Nếu công ty yêu cầu, bạn nên từ chối ký và thay vào đó liên hệ ngay với OTIT hoặc cơ quan chuyên trách về bảo vệ quyền lợi lao động để báo cáo hành vi áp bức này.
Các bước cần làm:
- Nếu công ty yêu cầu ký giấy cam kết có nội dung áp bức, hãy từ chối rõ ràng
- Lưu lại mọi bằng chứng về yêu cầu hoặc đe dọa này (tin nhắn, email, nhân chứng)
- Liên hệ ngay với OTIT để báo cáo hành vi áp bức
TTS năm 2, bị tụt huyết áp và ngất tại nơi làm việc nhiều lần — công ty có quyền bắt em về nước giữa chừng không ạ?
Không, công ty không có quyền bắt em về nước giữa chừng. Theo các chuyên gia hỗ trợ di dân, nếu công ty muốn chấm dứt hợp đồng TTS, thì phải thông qua nghiệp đoàn để tìm công ty khác cho em. Công ty chỉ có thể nói em không đủ sức khỏe để làm việc ở đó, nhưng không thể tùy tiện đuổi em về nước hay chấm dứt hợp đồng. Nếu công ty tiếp tục đe dọa hoặc không tuân theo quy trình, em có thể liên hệ OTIT hoặc Hello Work để yêu cầu hỗ trợ tìm công ty khác.
Các bước cần làm:
- Ghi nhớ rằng công ty không thể đơn phương quyết định đuổi em về nước
- Nếu công ty tiếp tục đe dọa, liên hệ OTIT hoặc Hello Work để tìm công ty khác
- Yêu cầu nghiệp đoàn can thiệp nếu công ty không tuân theo quy trình chính thức
Nếu em lên 3go (TTS năm 4-5) mà công ty chỉ đồng ý cho về 15 ngày thay vì 1 tháng — em nên làm gì?
Theo quy định OTIT (cơ quan giám sát TTS Nhật Bản), TTS lên 3go (năm 4-5) BẮT BUỘC được về nước ít nhất 1 THÁNG (30 ngày), không phải 15 ngày.
Nếu công ty cứ khăng khăng chỉ cho 15 ngày:
- **Yêu cầu tài liệu chính thức:** Đưa ra tài liệu OTIT (https://www.otit.go.jp/files/user/190906-6.pdf) cho công ty hoặc nghiệp đoàn (kumiai) xem. Đây là văn bản quy định chính thức.
- **Liên hệ nghiệp đoàn:** Yêu cầu kumiai can thiệp, vì họ có trách nhiệm bảo vệ quyền của TTS theo luật.
- **Liên hệ OTIT trực tiếp nếu cần:** Nếu công ty vẫn từ chối, em có thể liên hệ với OTIT để báo cáo vi phạm.
Chuyên gia khuyến cáo: Đừng chịu thua với 15 ngày — đó không phải là quy định của luật. Hãy chuẩn bị tài liệu và thảo luận rõ ràng với công ty.
TTS năm 2, bị công ty đuổi vì vắng mặt — có buộc phải ký giấy xin về nước không? Có cách nào để ở lại Nhật tiếp tục làm việc?
Công ty không có quyền buộc em ký giấy xin về nước. Nếu công ty muốn sa thải em, đó là quyết định của công ty, nhưng em không bị ép phải đồng ý về nước. Nếu em muốn ở lại Nhật tiếp tục làm việc, em có thể từ chối ký giấy đồng ý về nước. Sau đó, nhờ Nghiệp đoàn hỗ trợ tìm công ty mới cho em chuyển sang. Đó là quyền của em theo quy định về TTS.
Các bước cần làm:
- Từ chối ký giấy xin về nước hoặc đồng ý bất kỳ giấy tờ gì từ công ty
- Liên hệ Nghiệp đoàn và yêu cầu hỗ trợ tìm công ty mới
- Nếu công ty hoặc nghiệp đoàn tiếp tục ép buộc, liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân
Nơi hỗ trợ
Cần tư vấn cụ thể hơn cho trường hợp của bạn?
Chat với tư vấn viên VAWORK