Đóng nenkin (厚生年金) khi làm việc tại Nhật: Mức đóng, quyền lợi và hoàn tiền khi về nước

Không nên tự đóng kokumin nenkin. Vì em là nhân viên haken, công ty (haken chính) phải chịu trách nhiệm đóng nenkin cho em. Nếu tự đóng kokumin nenkin thì sau này sẽ rối hồ sơ — lúc xin visa hoặc đi Nhật lâu dài sẽ gặp vấn đề. Thay vào đó, em phải yêu cầu công ty haken đóng nenkin công nhân (payroll nenkin) từ tháng đầu tiên, dù chưa có hợp đồng chính thức. Không có hợp đồng không phải lý do để công ty không đóng nenkin.

Em làm theo các bước sau:

**Bước 1:** Liên hệ Sở Nenkin (年金事務所) gần nhất để xác nhận:

• Khoảng thời gian nào em được miễn đóng nenkin
• Em đã bị trừ bao nhiêu tiền từ công ty cũ
• Sổ nenkin em hiện tại ghi nhận bao nhiêu

**Bước 2:** Nếu phát hiện công ty trừ tiền nhưng không đóng + lấy hộ khoảng thời gian này:

• Chuẩn bị: phiếu lương từ thời gian đó, căn cứ chứng minh tiền bị trừ
• Liên hệ Sở Giám sát Tiêu chuẩn Lao động (労働基準監督署) để khiếu nại
• Hoặc liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân — họ có thể viết thư cho giám đốc/công ty yêu cầu hoàn trả

**Bước 3:** Nếu công ty không hợp tác:

• Đệ đơn kiến nghị tại sở Giám sát Lao động
• Yêu cầu họ xác minh từ sổ nenkin (người ở sở nenkin có thể cung cấp bằng chứng em bị trừ nhưng không được đóng)

**Lưu ý:** Em vẫn có phiếu lương — đó là chứng cứ vàng. Giữ bộ phiếu lương đó khi đi khiếu nại.

Đúng rồi. Quy định Nhật Bản là dù làm 1 ngày trong tháng cũng phải đóng nenkin và bảo hiểm xã hội của cả tháng đó. Nó không chia tính theo số ngày làm mà là theo tháng.

Khi em tham gia bảo hiểm xã hội (健康保険) và nenkin (年金), công ty bắt buộc phải trích từ lương mỗi tháng tham gia — bất kể em làm 1 ngày hay 30 ngày trong tháng.

Nếu em không bị công ty trích nenkin/bảo hiểm, em phải tự đóng bảo hiểm quốc dân (kokumin) để tránh bị phạt sau này.

Đóng tiếp rồi là lấy lại tiếp thôi nhé. Nenkin là bảo hiểm, không phải thuế. Lấy nenkin 1 lần điều điện là bạn không mang quốc tịch Nhật. Bạn đóng đủ 5 năm về lấy xong sang lại (nếu quay lại), người sẽ tính lại từ đầu. Bao nhiêu lần cũng được. Ví dụ: bạn đóng 5 năm, về lấy 5 năm, rồi lại sang đóng tiếp 5 năm nữa, thì lúc về lại lấy tiếp phần 5 năm sau. Mỗi lần lấy là nenkin về mỏ, tính lại từ đầu. Nên không có chuyện không lấy được.

Không, em không phải trả lại. Đây là công ty làm sai phạp luật. Nenkin là bảo hiểm bắt buộc — khi công ty đã đóng, tiền đó là của em, không phải của công ty. Công ty không được phép trừ lương em để "lấy lại" phần tiền họ đã đóng bị bắt phạt.

Vấn đề ở đây:

• 3 năm đầu công ty không đóng nenkin (sai phạp)
• OTIT kiểm tra rồi bắt công ty đóng lại toàn bộ 101 vạn
• Công ty gọi đó là "hỗ trợ cho em" nhưng thực tế đó là trách vụ pháp lý của công ty, không phải ân huệ
• Công ty không được phép trừ lương em để bù lại khoản tiền bị phạt — đó là vấn đề giữa công ty và OTIT, không liên quan đến em

Trừ lương từ 11-12 vạn xuống còn 7-8 vạn là trái luật. Em nên:

1. Giữ lại tất cả bảng lương từ năm 4 đến giờ (bằng chứng công ty đang trừ trái pháp)
2. Liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân (như công ty hỗ trợ lao động) để can thiệp
3. Nếu công ty vẫn không ngừa, đưa vấn đề đến Sở giám sát lao động hoặc OTIT

Không ảnh hưởng gì đến gia hạn visa đâu em. Nếu không có khả năng đóng nenkin, em có thể xin miễn giảm (免除・減額). Cách làm là: tải mẫu đơn từ https://www.mhlw.go.jp/file/06-Seisakujouhou-12500000-Nenkinkyoku/koku_3.pdf, điền trang 4 (có mẫu ở trang 5), rồi gửi về cơ quan nenkin gần nhà (年金事務所). Nếu gần nhà mà có thời gian, em cũng có thể đi trực tiếp để nộp hồ sơ nhé.

Không ảnh hưởng gì đến gia hạn visa đâu em. Nếu không có khả năng đóng nenkin, em có thể xin miễn giảm (免除・減額). Cách làm là: tải mẫu đơn từ https://www.mhlw.go.jp/file/06-Seisakujouhou-12500000-Nenkinkyoku/koku_3.pdf, điền trang 4 (có mẫu ở trang 5), rồi gửi về cơ quan nenkin gần nhà (年金事務所). Nếu gần nhà mà có thời gian, em cũng có thể đi trực tiếp để nộp hồ sơ nhé.