Tổng hợp từ 20,000+ câu hỏi thực tế của cộng đồng lao động Việt Nam tại Nhật Bản
Bảo hiểm xã hội tại Nhật tổng quan: 5 loại bảo hiểm bắt buộc và cách đọc bảng lương
Câu hỏi thường gặp
Em sang Nhật năm 2023 theo diện kỹ sư nhưng thời gian học BLX (từ 25/4-10/7) công ty chỉ nộp 国民年金 (nenkin loại cá nhân), không vào shakai hoken (bảo hiểm xã hội). Sau này có ảnh hưởng gì đến lần gia hạn visa tiếp theo không?
Nếu giai đoạn 25/4-10/7/2023 công ty chỉ nộp 国民年金 mà không vào shakai hoken, thì đó là vấn đề. Nhưng nếu từ sau 10/7/2023 công ty đã vào shakai hoken rồi thì lần gia hạn visa lần này không sao đâu. Tuy nhiên, nếu công ty vẫn tiếp tục chỉ nộp 国民年金 mà không vào shakai hoken, việc đó sẽ gây khó khăn trong lần gia hạn visa tiếp theo vì công ty không tuân thủ quy định về bảo hiểm xã hội cho nhân viên.
Các bước cần làm:
- Xác nhận rằng từ 10/7/2023 trở đi công ty đã chuyển sang shakai hoken
- Giữ hồ sơ chứng minh công ty đã vào shakai hoken từ thời điểm đó
- Nếu công ty vẫn chỉ nộp 国民年金, phải yêu cầu công ty vào shakai hoken ngay để tránh vấn đề lần gia hạn tiếp theo
Em đang nghỉ thai sản (chỉ đóng thuế cư trú, bảo hiểm và nenkin được miễn). Nếu em đổi địa chỉ sang ở nhà chồng thì có ảnh hưởng tới việc nhận chế độ thai sản và nenkin sau này không?
Không có ảnh hưởng đâu em. Chế độ thai sản là chế độ lao động, hoàn toàn độc lập với địa chỉ cư trú. Ngay cả khi em không đổi địa chỉ, chế độ thai sản cũng vẫn dùng địa chỉ công ty để xử lý. Nenkin cũng vậy — nó gắn với lịch sử đóng bảo hiểm của em, không phụ thuộc vào cái giấy cư trú. Nên em yên tâm, chỉ cần không đổi địa chỉ để tránh rắc rối paperwork là được.
Các bước cần làm:
- Không lo lắng về ảnh hưởng tới chế độ thai sản dù có đổi hay không đổi địa chỉ
- Giữ nguyên địa chỉ hiện tại là cách tối ưu (tránh phức tạp hóa giấy tờ)
- Khi trở lại làm việc, giấy tờ bảo hiểm sẽ được xử lý dựa trên địa chỉ công ty, không liên quan địa chỉ cư trú
TTS sắp hết hạn hợp đồng (30 tuần mang thai), định chuyển sang tokutei để làm ở công ty chồng — có được hưởng 42 ngày trước sinh, 56 ngày sau sinh, và trợ cấp chăm con (ikukyuu) được 2 năm không?
Được hưởng hết ạ. Điều quan trọng là phải có đóng bảo hiểm đầy đủ theo đúng điều kiện nhận, dù ở công ty nào hay bất kỳ loại visa nào cũng được. Ngoài 42 ngày trước sinh và 56 ngày sau sinh thì em còn được hưởng trợ cấp chăm con (ikukyuu) kéo dài tối đa 2 năm. Khi chuyển công ty, miễn là công ty mới tiếp tục đóng bảo hiểm đầy đủ cho em thì vẫn ok nhé.
Các bước cần làm:
- Xác nhận với công ty chồng rằng họ sẽ đóng Shakai Hoken (bảo hiểm xanh dương) từ ngày chuyển công ty
- Yêu cầu công ty cũ cấp giấy chứng nhận đóng bảo hiểm đầy đủ (các tháng đã đóng)
- Ghi danh 42 ngày trước sinh (42 days before due date) tại công ty mới để được chấp thuận
- Sau sinh, nộp đơn xin hưởng trợ cấp sinh con (shussan ikukyuu) và trợ cấp chăm con (kodomo ikukyuu) tại công ty mới
Visa tokutei gino 1 làm được 1 năm, công ty chỉ cho tham gia bảo hiểm kokumin thôi, không cho tham gia shakai hoken, có đúng luật không?
Em báo bên Bảo hiểm xã hội đi https://www2.nenkin.go.jp/do/report/
Các bước cần làm:
- Truy cập https://www2.nenkin.go.jp/do/report/ để báo cáo vi phạm
- Báo cáo công ty không cho tham gia shakai hoken
TTS đang mang thai muốn chuyển sang tokutei ở công ty khác — bảo hiểm hiện tại (Shakai Hoken) có bị ảnh hưởng gì không?
Không bị ảnh hưởng gì cả ạ. Nếu giờ em đang tham gia Shakai Hoken (bảo hiểm xanh dương) và chuyển vào Shakai Hoken của công ty mới thì sẽ ok. Điều quan trọng là bảo hiểm phải liên tục, không bị gián đoạn. Khi chuyển công ty, công ty mới sẽ tiếp tục đóng cho em mà không cần lo lắng về quyền lợi trước đó.
Các bước cần làm:
- Xác nhận thẻ bảo hiểm hiện tại có phải Shakai Hoken (xanh dương) không
- Thông báo với công ty cũ về ngày cuối cùng làm việc
- Công ty mới sẽ đăng ký em vào Shakai Hoken của họ từ ngày bắt đầu — không cần thủ tục thêm
- Nếu có gap giữa hai công ty, đăng ký Kokumin Kenko Hoken (bảo hiểm quốc gia) để tránh gián đoạn
Kỹ sư, nhân viên haken, sang Nhật được 2 tháng, công ty đã cấp lương có trừ bảo hiểm nhưng haken không đưa thẻ bảo hiểm, phải khám bệnh gấp (dị ứng nặng), haken bảo tháng sau mới cho - điều này có đúng không ạ? Nộp bảo hiểm 2 tháng rồi mà đợi tháng 3 mới có thẻ là bình thường hay sai?
Hiện tại Nhật Bản không còn phát hành thẻ bảo hiểm mới nữa, thay vào đó sử dụng My Number Card (thẻ số định danh quốc gia) để khám bệnh. Nếu chưa có My Number Card hoặc thẻ không sử dụng được, em phải yêu cầu haken cấp giấy chứng nhận tham gia bảo hiểm xã hội (社会保険 chứng chỉ) để khám bệnh tạm thời - việc này mất thời gian phát hành. Tuy nhiên, em không cần chờ - hãy đi khám bệnh trước, giữ lại hóa đơn/receipt, sau đó mang giấy chứng nhận bảo hiểm đến hoàn tiền với bệnh viện. Nếu haken không hợp tác, liên hệ 労働局 (Cục Lao Động) ở tỉnh của em để báo cáo hành vi vi phạm.
Các bước cần làm:
- Đi khám bệnh ngay với giải thích rằng chưa có thẻ/giấy chứng nhận
- Giữ lại receipt/hóa đơn khám bệnh
- Yêu cầu haken cấp giấy chứng nhận bảo hiểm xã hội (社会保険 chứng chỉ) hoặc My Number Card
- Mang giấy chứng nhận đến bệnh viện để hoàn tiền (thủ tục gọi là 医療費の払い戻し hoặc 請求)
- Nếu haken từ chối, báo cáo đến 労働局 ở tỉnh bạn ở
Tokutei mới vào công ty, ký hợp đồng thử việc 3 tháng (21/7-15/10) không đóng 社会保険 (bảo hiểm xã hội) nhưng vẫn đóng 雇用保険 (bảo hiểm thất nghiệp) — có hợp pháp không? Em có nên tự đóng bảo hiểm xã hội?
Đây là sai. Khi ký hợp đồng lao động với thời hạn dài hơn 2 tháng thì công ty phải tham gia Bảo hiểm Xã hội cho người lao động. Công ty sẽ bị phạt nếu không tham gia. Em không nên tự đóng — hãy yêu cầu công ty thực hiện. Nếu khó nói với công ty, hãy liên lạc với chuyên gia hỗ trợ để xin lời khuyên.
Các bước cần làm:
- Yêu cầu công ty tham gia Bảo hiểm Xã hội
- Nếu công ty từ chối, liên lạc chuyên gia hỗ trợ
- Không tự đóng bảo hiểm xã hội cá nhân
Căn cứ pháp lý
- 国民年金法 — Luật Lương hưu Quốc dân
Cần tư vấn cụ thể hơn cho trường hợp của bạn?
Chat với tư vấn viên VAWORK