Công đoàn (労働組合) cho lao động nước ngoài tại Nhật: Quyền gia nhập và đàm phán tập thể

Đừng ký. Nếu cty bắt em ký giấy ghi 'lý do cá nhân' trong khi thực chất là cty ko gia hạn hợp đồng, việc ký sẽ ghi nhận em là tự xin nghỉ việc — điều này có thể ảnh hưởng đến cục cấp visa lần sau (visa officer sẽ thấy lý do cá nhân, không phải là do cty sa thải). Em nên từ chối ký, từ chối trả thẻ bảo hiểm y tế, và yêu cầu cty trả lương cho đến ngày hết hợp đồng theo quy định. Nếu cty tiếp tục làm khó, em có thể nhờ tổ chức hỗ trợ di dân hoặc liên hệ sở giám sát lao động.

Nếu công ty gây khó dễ đối với em thì em báo 労働局 của tỉnh em nhé. Có thể liên hệ thêm với các tổ chức hỗ trợ để được tư vấn.

Tờ cam kết phạt tiền như vậy là trái luật lao động Nhật Bản. Theo luật lao động (労働基準法), nhân viên có quyền tự do chọn việc làm và không được bắt ký cam kết phạt để rời công ty. Những khoản phạt này vi phạm quy định bảo vệ quyền lao động cơ bản của người lao động.

Không. Chủ không có quyền giữ giấy tờ cá nhân của em — dù là ID, dấu, thẻ bảo hiểm hay hộ chiếu. Chủ bảo là 'tự nguyện nộp' nhưng em bị doạ là vi phạm pháp luật. Giấy tờ cá nhân phải ở tay em. Em cần yêu cầu công ty trả lại toàn bộ giấy tờ ngay lập tức. Nếu chủ từ chối, em nên liên hệ tổ chức hỗ trợ di dân hoặc công đoàn (kumiai) để được hướng dẫn khiếu nại. Chủ như vậy sẽ tiếp tục hành hạ — nên sớm xử lý hoặc cân nhắc rời khỏi công ty này.

Đây chắc chắn là hình vi phạm pháp luật. Việc nhẹ, lương cao, lại luôn rủ rê mọi người cùng giàu là 99% hành vi phạm pháp. Nếu bạn tạo nhiều tài khoản dùng thông tin giả, mạo danh người khác để nhận khuyến mãi thì là lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Mới sang Nhật, bạn thiếu hiểu biết, không có kinh nghiệm, không giỏi về mảng này — nên tuyệt đối không nên tham gia. Đồng tiền dễ kiếm chỉ có đồng tiền phạm pháp bạn ạ. Chứ nếu thực sự dễ kiếm tiền như vậy, các người Việt Nam giỏi và có kinh nghiệm sao không làm mà lại để cho người mới sang như bạn làm? Tại bạn dễ lừa thôi. Nếu bạn bị bắt, sẽ bị trục xuất, hủy visa, không bao giờ được quay lại Nhật, bị ghi âm, và có thể bị xử phạt tù ở nước ngoài khi về Việt Nam.

Em có thể và NÊN báo Công đoàn (Kumiai). Theo luật pháp Nhật Bản, công ty không được phép trả thù hay đuổi công nhân vì báo cáo vi phạm lao động.

Để an toàn khi báo:

1. Trước tiên, liên hệ Công đoàn qua điện thoại hoặc đến trực tiếp để hỏi ý kiến. Không cần công khai danh tính ngay, chỉ nói tình trạng chung để hỏi có thể làm gì.
2. Chuẩn bị danh sách vi phạm cụ thể: lương, giờ làm, điều kiện làm việc (ví dụ: lương cơ bản không đúng, tăng ca không được tính, điều kiện làm việc khắc nghiệt). Công đoàn sẽ giúp thương lượng với công ty mà không cần lộ danh tính em ngay.
3. Nếu công ty báo vệ hoặc bị đuổi sau khi báo, đó là hành động trả thù (不当解雇) — bất hợp pháp. Em có thể kiện công ty hoặc yêu cầu Công đoàn can thiệp.

Lưu ý: Báo bất cẩn (nói xung quanh nhân viên công ty) có thể dẫn đến bị ghét thêm. Nên liên hệ Công đoàn trước để được hướng dẫn cách báo an toàn.

Không nên cho mượn giấy tờ. Đây là vi phạm pháp luật. Nếu anh họ (bộ đội) dùng giấy tờ của bạn để thuê nhà, sau này xảy ra bất kỳ vấn đề gì (anh ấy không trả tiền, bỏ trốn, hoặc bị bắt), tên bạn sẽ đứng trên hợp đồng thuê nhà, vậy bạn sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý hết. Bạn có thể bị mất tiền oan, bị kiện, hoặc bị ảnh hưởng đến thủ tục gia hạn visa vì có dấu hiệu gian dối trong hồ sơ.

Cung cách tốt nhất: không cho bất kỳ ai mượn giấy tờ quan trọng hay đứng tên bảo lãnh cho ai cả, kể cả anh em thân thiết. Khi xin visa, cơ quan có thể kiểm tra lịch sử tài chính, hợp đồng, v.v. Nếu phát hiện giấy tờ được sử dụng gian dối, visa của bạn có thể bị ảnh hưởng.