Tranh chấp lao động tại Nhật: Hòa giải, tòa lao động (労働審判) và trợ giúp pháp lý

Dù không có hợp đồng lao động, em vẫn có thể đòi lương nha — bảng lương và nippo đi làm hàng ngày là bằng chứng quan hệ lao động thực tế.

Bước tiếp theo em nên liên hệ **法テラス (Horitsu Terasu)** — đây là tổ chức hỗ trợ pháp lý do nhà nước quản lý. Nếu thu nhập thỏa mãn điều kiện, em được tư vấn và có luật sư hỗ trợ **miễn phí**, và có người Việt hỗ trợ nữa nhé.

Trang web: https://www.houterasu.or.jp/

Ngoài ra, một số hiệp hội luật sư địa phương cũng có thể hỗ trợ — nếu có thể chia sẻ tỉnh đang ở thì có thể tìm thêm đầu mối cụ thể hơn.

Nếu rõ ràng là 2 người đang yêu nhau, không bị phạt. Tuy nhiên vẫn có khả năng cảnh sát, kiểm sát, tòa án nghi ngờ về tính tự nguyện của mối quan hệ.

Giải pháp: Xin phép bố mẹ cháu ấy. Khi đó không ai có thể kiện em nữa.

Cảnh báo: Tùy theo tỉnh, có luật 淫行条例 (Indecent Acts Ordinance) có thể áp dụng. Ngoài ra, nếu chênh lệch tuổi quá lớn (trong trường hợp này là 9 tuổi), em dễ bị gia đình tố cáo. Nếu cháu ấy khai bị dụ dỗ thay vì tự nguyện, em sẽ phải bồi thường.

Không nên cho mượn giấy tờ. Đây là vi phạm pháp luật. Nếu anh họ (bộ đội) dùng giấy tờ của bạn để thuê nhà, sau này xảy ra bất kỳ vấn đề gì (anh ấy không trả tiền, bỏ trốn, hoặc bị bắt), tên bạn sẽ đứng trên hợp đồng thuê nhà, vậy bạn sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý hết. Bạn có thể bị mất tiền oan, bị kiện, hoặc bị ảnh hưởng đến thủ tục gia hạn visa vì có dấu hiệu gian dối trong hồ sơ.

Cung cách tốt nhất: không cho bất kỳ ai mượn giấy tờ quan trọng hay đứng tên bảo lãnh cho ai cả, kể cả anh em thân thiết. Khi xin visa, cơ quan có thể kiểm tra lịch sử tài chính, hợp đồng, v.v. Nếu phát hiện giấy tờ được sử dụng gian dối, visa của bạn có thể bị ảnh hưởng.

Em có thể báo và kiện dân sự. Cách làm:

1. **Lên 労働基準監督署 (Sở giám sát tiêu chuẩn lao động)** - trình báo sự việc: công ty tuyển dụng từ VN nhưng hủy kết quả, bắt em sang làm việc khác trái hợp đồng ban đầu, không ký hợp đồng mới, không đóng nenkin/bảo hiểm/yuukyu. Lấy kết quả xác nhận từ sở này.
2. **Đòi bồi thường dân sự**: Khi đã có kết quả từ Sở giám sát, em có bằng chứng để kiện. Lúc này việc tìm luật sư sẽ dễ hơn nhiều vì đã có cơ quan hành chính vào việc.
3. **Về visa**: Công ty không có quyền cắt visa kỹ sư của em (chỉ Nyukan mới cắt được). Em có thể báo Nyukan sau - nhưng chỉ nên báo sau khi đã có công ty tiếp nhận mới hoặc có kết quả từ Sở giám sát.
4. **Trước tiên**, nếu công ty vẫn còn nợ em lương cho những tháng đó, em có thể yêu cầu công ty móc nối **trả lương cho thời gian công ty tìm công ty cho em đi làm**.

Không nên chỉ chờ mà hành động ngay, vì điều này sẽ giúp gia hạn visa dễ dàng hơn sau này.

Hoàn toàn có thể khởi kiện. Hành vi quay lén trong nhà vệ sinh là tội danh nghiêm trọng, đặc biệt nếu là hành vi biến thái. Nếu bạn đã nộp bằng chứ cho cảnh sát và hắn đã nhận tội, vụ án cơ bản đã thắng.

Về chi phí: Nếu thắng kiện, bên thua (chủ công ty) sẽ phải trả toàn bộ chi phí phiên tòa. Với vụ án chắc thắng như vậy, luật sư thường sẽ chấp nhận lấy phần trăm trên tiền bồi thường (khoảng 20-30%) thay vì lấy tiền trước. Không cần lo lắng về chi phí luật sư ban đầu.

Nếu không có tài sản trên 50万円, bạn có thể gọi 法テラス (Legal Terrace) — họ sẽ giới thiệu luật sư miễn phí.

Tại Osaka, có thể liên hệ: Văn phòng luật sư Nakamine（中峯総合法律事務所） — họ có nhân viên phiên dịch tiếng Việt.

Về bằng chứng: Cảnh sát sẽ giữ camera và các chứng cứ để điều tra. Luật sư sẽ có quyền yêu cầu cảnh sát cung cấp các bản tường trình điều tra (調べ調書) của phạm nhân cho vụ dân sự. Ngay cả nếu không có vật chứng gốc, những bằng chứng này cũng đủ để kiện.

Đừng ký. Nếu cty bắt em ký giấy ghi 'lý do cá nhân' trong khi thực chất là cty ko gia hạn hợp đồng, việc ký sẽ ghi nhận em là tự xin nghỉ việc — điều này có thể ảnh hưởng đến cục cấp visa lần sau (visa officer sẽ thấy lý do cá nhân, không phải là do cty sa thải). Em nên từ chối ký, từ chối trả thẻ bảo hiểm y tế, và yêu cầu cty trả lương cho đến ngày hết hợp đồng theo quy định. Nếu cty tiếp tục làm khó, em có thể nhờ tổ chức hỗ trợ di dân hoặc liên hệ sở giám sát lao động.

Đây KHÔNG hợp pháp. Trường không được quyền bắt em kí giấy nghỉ học để trả lại tiền đã đóng. Đó là áp lực bất hợp pháp và tương đương với đuổi học mà không cho em cơ hội tiếp tục.

Nếu em đã đóng đủ tiền học theo hợp đồng và hoàn thành các yêu cầu tài chính, trường BẮT BUỘC phải:

• Hoàn trả toàn bộ tiền chưa dùng (nếu có)
• KHÔNG yêu cầu kí giấy nghỉ học như điều kiện để lấy tiền

Nếu trường muốn em nghỉ học, đó là quyết định riêng của trường, không liên quan đến hoàn tiền. Em có quyền từ chối kí giấy.

Liên hệ ngay tổ chức hỗ trợ di dân hoặc Hello Work để báo cáo vụ việc này — đây là vi phạm quyền lợi học sinh.